{"id":33,"date":"2026-09-16T17:40:03","date_gmt":"2026-09-16T22:40:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.empatiaciudadana.com\/inicio\/?p=33"},"modified":"2026-09-16T18:02:27","modified_gmt":"2026-09-16T23:02:27","slug":"convivir-con-respeto-y-responsabilidad-en-internet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.empatiaciudadana.com\/?p=33","title":{"rendered":"Convivir con respeto y responsabilidad en Internet"},"content":{"rendered":"<p class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" dir=\"auto\" data-start=\"74\" data-end=\"466\">Internet forma parte de nuestra vida cotidiana. Trabajamos, estudiamos, compramos, conversamos, opinamos, aprendemos y nos relacionamos a trav\u00e9s de plataformas digitales. Las redes sociales, los grupos de mensajer\u00eda, los foros, los servicios en l\u00ednea y las comunidades virtuales han ampliado nuestras posibilidades de comunicaci\u00f3n, pero tambi\u00e9n han creado nuevos desaf\u00edos para la convivencia.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"468\" data-end=\"866\">Ser ciudadano digital no consiste \u00fanicamente en saber utilizar un tel\u00e9fono, una aplicaci\u00f3n o una red social. Tambi\u00e9n implica comprender que nuestras acciones en Internet tienen consecuencias, que existen otras personas detr\u00e1s de cada pantalla y que los mismos principios de respeto, responsabilidad y empat\u00eda que necesitamos en los espacios f\u00edsicos tambi\u00e9n son necesarios en los entornos digitales.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"868\" data-end=\"972\">La ciudadan\u00eda digital comienza cuando reconocemos que <strong data-start=\"922\" data-end=\"971\">Internet tambi\u00e9n es un espacio de convivencia<\/strong>.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"baf0pr\" data-start=\"974\" data-end=\"1014\">\u00bfQu\u00e9 significa ser ciudadano digital?<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"1016\" data-end=\"1125\">Un ciudadano digital es una persona que utiliza la tecnolog\u00eda de manera consciente, responsable y respetuosa.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"1127\" data-end=\"1309\">Esto incluye saber buscar informaci\u00f3n, proteger nuestros datos, reconocer riesgos, comunicarnos adecuadamente y comprender que nuestras publicaciones pueden afectar a otras personas.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"1311\" data-end=\"1435\">La tecnolog\u00eda nos ofrece muchas posibilidades, pero no elimina nuestra responsabilidad sobre la manera en que la utilizamos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"1437\" data-end=\"1553\">Publicar un comentario, reenviar una fotograf\u00eda, compartir una noticia o participar en una discusi\u00f3n son decisiones.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"1555\" data-end=\"1616\">Y cada decisi\u00f3n puede producir efectos positivos o negativos.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"xvz0jn\" data-start=\"1618\" data-end=\"1660\">Detr\u00e1s de cada pantalla hay una persona<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"1662\" data-end=\"1792\">Una de las mayores dificultades de la comunicaci\u00f3n digital es que muchas veces olvidamos que estamos hablando con personas reales.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"1794\" data-end=\"1893\">Cuando escribimos un comentario no vemos inmediatamente la expresi\u00f3n del rostro de quien lo recibe.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"1895\" data-end=\"1924\">No escuchamos su tono de voz.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"1926\" data-end=\"1952\">No sabemos c\u00f3mo se siente.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"1954\" data-end=\"2082\">Esa distancia puede hacer que algunas personas utilicen palabras que probablemente no emplear\u00edan en una conversaci\u00f3n presencial.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2084\" data-end=\"2135\">Por eso, antes de publicar algo, conviene recordar:<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2137\" data-end=\"2214\"><strong data-start=\"2137\" data-end=\"2214\">Detr\u00e1s de cada nombre de usuario, fotograf\u00eda o perfil existe una persona.<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2216\" data-end=\"2297\">Puede tener preocupaciones, problemas, emociones y experiencias que desconocemos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2299\" data-end=\"2367\">Esta idea sencilla puede ayudarnos a comunicarnos con mayor empat\u00eda.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"blcokg\" data-start=\"2369\" data-end=\"2396\">Pensar antes de publicar<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2398\" data-end=\"2448\">Internet puede hacer que reaccionemos con rapidez.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2450\" data-end=\"2518\">Leemos una publicaci\u00f3n que nos molesta y respondemos inmediatamente.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2520\" data-end=\"2557\">Recibimos un mensaje y lo reenviamos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2559\" data-end=\"2627\">Vemos una informaci\u00f3n sorprendente y la compartimos sin verificarla.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2629\" data-end=\"2745\">Pero una de las habilidades m\u00e1s importantes de la ciudadan\u00eda digital consiste precisamente en aprender a detenernos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2747\" data-end=\"2786\">Antes de publicar podemos preguntarnos:<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2788\" data-end=\"2806\"><strong data-start=\"2788\" data-end=\"2806\">\u00bfEs necesario?<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2808\" data-end=\"2823\"><strong data-start=\"2808\" data-end=\"2823\">\u00bfEs cierto?<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2825\" data-end=\"2844\"><strong data-start=\"2825\" data-end=\"2844\">\u00bfEs respetuoso?<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2846\" data-end=\"2885\"><strong data-start=\"2846\" data-end=\"2885\">\u00bfPodr\u00eda causar un da\u00f1o innecesario?<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2887\" data-end=\"2968\"><strong data-start=\"2887\" data-end=\"2968\">\u00bfMe sentir\u00eda c\u00f3modo si esta publicaci\u00f3n permaneciera disponible durante a\u00f1os?<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"2970\" data-end=\"3028\">Unos segundos de reflexi\u00f3n pueden evitar muchos problemas.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"1hdw6s9\" data-start=\"3030\" data-end=\"3071\">Podemos estar en desacuerdo sin atacar<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3073\" data-end=\"3126\">Internet re\u00fane personas con opiniones muy diferentes.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3128\" data-end=\"3142\">Eso es normal.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3144\" data-end=\"3213\">El problema aparece cuando confundimos el desacuerdo con la agresi\u00f3n.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3215\" data-end=\"3284\">Podemos cuestionar una idea sin insultar a la persona que la expres\u00f3.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3286\" data-end=\"3315\">Podemos presentar argumentos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3317\" data-end=\"3335\">Podemos preguntar.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3337\" data-end=\"3381\">Podemos explicar por qu\u00e9 pensamos diferente.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3383\" data-end=\"3445\">Lo que no necesitamos hacer es humillar, ridiculizar o atacar.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3447\" data-end=\"3489\">Existe una gran diferencia entre escribir:<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3491\" data-end=\"3579\"><strong data-start=\"3491\" data-end=\"3579\">\u201cNo comparto esa opini\u00f3n porque considero que faltan algunos elementos importantes.\u201d<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3581\" data-end=\"3592\">y escribir:<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3594\" data-end=\"3641\"><strong data-start=\"3594\" data-end=\"3641\">\u201cSolo alguien ignorante podr\u00eda pensar as\u00ed.\u201d<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3643\" data-end=\"3686\">La primera frase invita a una conversaci\u00f3n.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3688\" data-end=\"3738\">La segunda probablemente inicia un enfrentamiento.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"17ehxz8\" data-start=\"3740\" data-end=\"3777\">El tono tambi\u00e9n existe en Internet<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3779\" data-end=\"3858\">Los mensajes escritos no siempre transmiten correctamente nuestras intenciones.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3860\" data-end=\"3940\">Una frase que para nosotros parece neutral puede ser interpretada como agresiva.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"3942\" data-end=\"4022\">Esto sucede especialmente en correos electr\u00f3nicos, chats y grupos de mensajer\u00eda.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4024\" data-end=\"4080\">Por eso es importante cuidar la forma en que escribimos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4082\" data-end=\"4140\">Las may\u00fasculas completas pueden interpretarse como gritos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4142\" data-end=\"4196\">Una respuesta demasiado breve puede parecer descort\u00e9s.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4198\" data-end=\"4243\">El sarcasmo puede ser dif\u00edcil de identificar.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4245\" data-end=\"4337\">Un mensaje enviado cuando estamos enojados puede generar consecuencias que luego lamentemos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4339\" data-end=\"4418\">En algunas situaciones puede ser mejor esperar unos minutos antes de responder.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"lvhxfh\" data-start=\"4420\" data-end=\"4481\">Los grupos de WhatsApp tambi\u00e9n son espacios de convivencia<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4483\" data-end=\"4608\">Los grupos familiares, laborales, educativos y comunitarios se han convertido en una parte importante de nuestras relaciones.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4610\" data-end=\"4649\">Pero tambi\u00e9n pueden generar conflictos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4651\" data-end=\"4686\">Mensajes enviados a cualquier hora.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4688\" data-end=\"4709\">Cadenas innecesarias.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4711\" data-end=\"4735\">Discusiones prolongadas.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4737\" data-end=\"4755\">Informaci\u00f3n falsa.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4757\" data-end=\"4798\">Fotograf\u00edas compartidas sin autorizaci\u00f3n.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4800\" data-end=\"4826\">Audios demasiado extensos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4828\" data-end=\"4877\">Temas que no corresponden al prop\u00f3sito del grupo.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4879\" data-end=\"4959\">Una buena convivencia digital tambi\u00e9n implica respetar los espacios compartidos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"4961\" data-end=\"5014\">Antes de enviar algo a un grupo podemos preguntarnos:<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"5016\" data-end=\"5059\"><strong data-start=\"5016\" data-end=\"5059\">\u00bfEste mensaje realmente pertenece aqu\u00ed?<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"5061\" data-end=\"5128\">Una peque\u00f1a consideraci\u00f3n puede evitar molestias a muchas personas.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"5ojimk\" data-start=\"5130\" data-end=\"5174\">No todo lo que recibimos debe compartirse<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"5176\" data-end=\"5292\">Uno de los comportamientos m\u00e1s importantes de la ciudadan\u00eda digital consiste en aprender a verificar la informaci\u00f3n.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"5294\" data-end=\"5341\">Una noticia puede parecer verdadera y no serlo.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"5343\" data-end=\"5384\">Una imagen puede estar fuera de contexto.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"5386\" data-end=\"5420\">Un video puede haber sido editado.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"5422\" data-end=\"5471\">Una cadena puede contener informaci\u00f3n incorrecta.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"5473\" data-end=\"5510\">Antes de compartir podemos comprobar:<\/p>\n<ul data-start=\"5512\" data-end=\"5807\">\n<li data-section-id=\"o9o2lw\" data-start=\"5512\" data-end=\"5543\">Qui\u00e9n public\u00f3 la informaci\u00f3n.<\/li>\n<li data-section-id=\"17jkixu\" data-start=\"5544\" data-end=\"5579\">Si existe una fuente reconocible.<\/li>\n<li data-section-id=\"793lf8\" data-start=\"5580\" data-end=\"5606\">La fecha de publicaci\u00f3n.<\/li>\n<li data-section-id=\"lcuxhj\" data-start=\"5607\" data-end=\"5662\">Si otros medios confiables tambi\u00e9n reportan lo mismo.<\/li>\n<li data-section-id=\"13n0ujz\" data-start=\"5663\" data-end=\"5751\">Si el contenido parece dise\u00f1ado \u00fanicamente para generar miedo, indignaci\u00f3n o sorpresa.<\/li>\n<li data-section-id=\"17bqzbe\" data-start=\"5752\" data-end=\"5807\">Si la imagen realmente corresponde al hecho descrito.<\/li>\n<\/ul>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"5809\" data-end=\"5863\">Compartir informaci\u00f3n falsa tambi\u00e9n puede causar da\u00f1o.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"5865\" data-end=\"5922\">La responsabilidad no termina en quien cre\u00f3 el contenido.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"5924\" data-end=\"5965\">Tambi\u00e9n alcanza a quienes lo distribuyen.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"1s3nsll\" data-start=\"5967\" data-end=\"6015\">La privacidad tambi\u00e9n forma parte del respeto<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6017\" data-end=\"6084\">La vida digital genera una enorme cantidad de informaci\u00f3n personal.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6086\" data-end=\"6098\">Fotograf\u00edas.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6100\" data-end=\"6110\">Ubicaci\u00f3n.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6112\" data-end=\"6123\">Documentos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6125\" data-end=\"6140\">Conversaciones.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6142\" data-end=\"6159\">Datos familiares.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6161\" data-end=\"6181\">N\u00fameros de tel\u00e9fono.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6183\" data-end=\"6203\">Informaci\u00f3n laboral.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6205\" data-end=\"6300\">Una pr\u00e1ctica fundamental de ciudadan\u00eda digital consiste en respetar la privacidad de los dem\u00e1s.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6302\" data-end=\"6403\">Antes de publicar una fotograf\u00eda donde aparecen otras personas es conveniente solicitar autorizaci\u00f3n.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6405\" data-end=\"6499\">Antes de compartir una conversaci\u00f3n privada debemos preguntarnos si tenemos derecho a hacerlo.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6501\" data-end=\"6572\">Antes de reenviar datos personales debemos pensar en las consecuencias.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6574\" data-end=\"6668\">El hecho de tener acceso a una informaci\u00f3n no significa necesariamente que podamos divulgarla.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"aqspky\" data-start=\"6670\" data-end=\"6720\">Fotografiar no siempre significa poder publicar<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6722\" data-end=\"6801\">Los tel\u00e9fonos m\u00f3viles permiten tomar fotograf\u00edas y videos en cualquier momento.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6803\" data-end=\"6873\">Pero existe una diferencia entre registrar una situaci\u00f3n y publicarla.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6875\" data-end=\"6918\">Imagine que una persona tiene un accidente.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6920\" data-end=\"6989\">Algunas personas pueden sacar inmediatamente el tel\u00e9fono para grabar.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"6991\" data-end=\"7064\">Pero quiz\u00e1 lo que esa persona necesita es ayuda, privacidad o asistencia.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7066\" data-end=\"7118\">La empat\u00eda digital tambi\u00e9n consiste en preguntarnos:<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7120\" data-end=\"7157\"><strong data-start=\"7120\" data-end=\"7157\">\u00bfQu\u00e9 necesita esta persona ahora?<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7159\" data-end=\"7205\">No todo momento debe convertirse en contenido.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"11fif8q\" data-start=\"7207\" data-end=\"7242\">Nuestra huella digital permanece<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7244\" data-end=\"7308\">Muchas publicaciones pueden permanecer disponibles durante a\u00f1os.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7310\" data-end=\"7447\">Incluso despu\u00e9s de eliminarlas, alguien podr\u00eda haber realizado una captura de pantalla, descargado una fotograf\u00eda o reenviado un mensaje.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7449\" data-end=\"7488\">Por eso hablamos de <strong data-start=\"7469\" data-end=\"7487\">huella digital<\/strong>.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7490\" data-end=\"7575\">Nuestra actividad en Internet puede contribuir a construir una imagen sobre nosotros.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7577\" data-end=\"7589\">Comentarios.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7591\" data-end=\"7603\">Fotograf\u00edas.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7605\" data-end=\"7615\">Opiniones.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7617\" data-end=\"7642\">Participaciones en foros.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7644\" data-end=\"7653\">Perfiles.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7655\" data-end=\"7754\">Antes de publicar algo impulsivamente es conveniente recordar que el entorno digital tiene memoria.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"b7jiz7\" data-start=\"7756\" data-end=\"7801\">El anonimato no elimina la responsabilidad<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7803\" data-end=\"7896\">Algunas personas se comportan de manera diferente cuando creen que nadie conoce su identidad.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7898\" data-end=\"7985\">El anonimato puede ser \u00fatil para proteger la privacidad en determinadas circunstancias.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"7987\" data-end=\"8042\">Pero no deber\u00eda convertirse en una excusa para agredir.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8044\" data-end=\"8118\">Insultar a alguien utilizando un perfil an\u00f3nimo sigue siendo una agresi\u00f3n.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8120\" data-end=\"8174\">Difundir informaci\u00f3n falsa sigue siendo irresponsable.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8176\" data-end=\"8217\">Acosar a una persona sigue causando da\u00f1o.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8219\" data-end=\"8297\">La responsabilidad no depende \u00fanicamente de que los dem\u00e1s sepan qui\u00e9nes somos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8299\" data-end=\"8346\">Tambi\u00e9n depende de nuestros propios principios.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"yer091\" data-start=\"8348\" data-end=\"8377\">El problema del ciberacoso<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8379\" data-end=\"8422\">El acoso tambi\u00e9n puede ocurrir en Internet.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8424\" data-end=\"8458\">Comentarios humillantes repetidos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8460\" data-end=\"8504\">Publicaci\u00f3n de fotograf\u00edas para ridiculizar.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8506\" data-end=\"8527\">Mensajes amenazantes.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8529\" data-end=\"8557\">Creaci\u00f3n de perfiles falsos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8559\" data-end=\"8580\">Exclusi\u00f3n deliberada.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8582\" data-end=\"8602\">Difusi\u00f3n de rumores.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8604\" data-end=\"8624\">Ataques coordinados.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8626\" data-end=\"8696\">Este tipo de comportamiento puede afectar profundamente a una persona.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8698\" data-end=\"8753\">Especialmente cuando ocurre entre ni\u00f1os y adolescentes.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8755\" data-end=\"8818\">Ante una situaci\u00f3n de ciberacoso es importante no normalizarla.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8820\" data-end=\"8972\">Guardar evidencias, bloquear cuando sea necesario, informar a responsables de la plataforma y buscar apoyo pueden ser medidas importantes seg\u00fan el caso.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"8974\" data-end=\"9025\">La comunidad digital tambi\u00e9n tiene responsabilidad.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"9027\" data-end=\"9117\">Cuando muchas personas observan una agresi\u00f3n y nadie interviene, el problema puede crecer.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"dx5z8k\" data-start=\"9119\" data-end=\"9176\">La empat\u00eda tambi\u00e9n puede practicarse en redes sociales<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"9178\" data-end=\"9258\">Las redes sociales suelen mostrar una parte limitada de la vida de las personas.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"9260\" data-end=\"9319\">Vemos fotograf\u00edas, comentarios o fragmentos de situaciones.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"9321\" data-end=\"9356\">Pero no conocemos toda la historia.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"9358\" data-end=\"9398\">Por eso conviene evitar juicios r\u00e1pidos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"9400\" data-end=\"9435\">Una persona puede cometer un error.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"9437\" data-end=\"9458\">Puede expresarse mal.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"9460\" data-end=\"9501\">Puede desconocer determinada informaci\u00f3n.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"9503\" data-end=\"9564\">Eso no significa que debamos aceptar comportamientos da\u00f1inos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"9566\" data-end=\"9632\">Pero s\u00ed podemos diferenciar entre corregir, cuestionar y destruir.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"9634\" data-end=\"9679\">La empat\u00eda digital nos invita a preguntarnos:<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"9681\" data-end=\"9773\"><strong data-start=\"9681\" data-end=\"9773\">\u00bfEstoy ayudando a mejorar esta conversaci\u00f3n o simplemente estoy aumentando el conflicto?<\/strong><\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"n7waax\" data-start=\"9775\" data-end=\"9822\">Inteligencia artificial y ciudadan\u00eda digital<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"9824\" data-end=\"9915\">Las herramientas de inteligencia artificial tambi\u00e9n forman parte de la vida digital actual.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"9917\" data-end=\"10014\">Pueden ayudarnos a estudiar, escribir, analizar informaci\u00f3n, crear im\u00e1genes o resolver problemas.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"10016\" data-end=\"10063\">Pero tambi\u00e9n plantean nuevas responsabilidades.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"10065\" data-end=\"10154\">No deber\u00edamos utilizar una herramienta para crear informaci\u00f3n falsa sobre otras personas.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"10156\" data-end=\"10293\">No deber\u00edamos presentar contenido generado autom\u00e1ticamente como si fuera una experiencia personal real cuando eso pueda inducir a enga\u00f1o.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"10295\" data-end=\"10389\">Tampoco deber\u00edamos confiar ciegamente en cada respuesta producida por un sistema automatizado.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"10391\" data-end=\"10421\">La tecnolog\u00eda puede ayudarnos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"10423\" data-end=\"10470\">Pero el criterio humano sigue siendo necesario.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"ff00sl\" data-start=\"10472\" data-end=\"10510\">Educaci\u00f3n digital desde la infancia<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"10512\" data-end=\"10603\">Los ni\u00f1os y adolescentes comienzan a utilizar dispositivos digitales cada vez m\u00e1s temprano.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"10605\" data-end=\"10693\">Por eso la educaci\u00f3n digital no deber\u00eda limitarse a ense\u00f1arles c\u00f3mo usar una aplicaci\u00f3n.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"10695\" data-end=\"10722\">Tambi\u00e9n deber\u00eda ense\u00f1arles:<\/p>\n<ul data-start=\"10724\" data-end=\"10992\">\n<li data-section-id=\"1nxibkc\" data-start=\"10724\" data-end=\"10754\">A respetar a otras personas.<\/li>\n<li data-section-id=\"ltc1zu\" data-start=\"10755\" data-end=\"10782\">A proteger su privacidad.<\/li>\n<li data-section-id=\"o4rmn3\" data-start=\"10783\" data-end=\"10805\">A reconocer riesgos.<\/li>\n<li data-section-id=\"mc4jgl\" data-start=\"10806\" data-end=\"10822\">A pedir ayuda.<\/li>\n<li data-section-id=\"woijsn\" data-start=\"10823\" data-end=\"10849\">A verificar informaci\u00f3n.<\/li>\n<li data-section-id=\"1tw5elh\" data-start=\"10850\" data-end=\"10905\">A comprender que las publicaciones pueden permanecer.<\/li>\n<li data-section-id=\"9ppsqt\" data-start=\"10906\" data-end=\"10992\">A tratar a otras personas en Internet con la misma dignidad que merecen fuera de \u00e9l.<\/li>\n<\/ul>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"10994\" data-end=\"11027\">La ciudadan\u00eda digital se aprende.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"11029\" data-end=\"11082\">Y los adultos tambi\u00e9n necesitamos seguir aprendiendo.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"16sev0n\" data-start=\"11084\" data-end=\"11134\">Cinco h\u00e1bitos para una mejor ciudadan\u00eda digital<\/h2>\n<h3 dir=\"auto\" data-section-id=\"1s5m4zg\" data-start=\"11136\" data-end=\"11167\">1. Pensar antes de publicar<\/h3>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"11169\" data-end=\"11244\">No todo pensamiento necesita convertirse inmediatamente en una publicaci\u00f3n.<\/p>\n<h3 dir=\"auto\" data-section-id=\"wz0ajw\" data-start=\"11246\" data-end=\"11281\">2. Verificar antes de compartir<\/h3>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"11283\" data-end=\"11358\">Si no sabemos si una informaci\u00f3n es verdadera, podemos detener su difusi\u00f3n.<\/p>\n<h3 dir=\"auto\" data-section-id=\"ot4yz5\" data-start=\"11360\" data-end=\"11401\">3. Discutir ideas sin atacar personas<\/h3>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"11403\" data-end=\"11457\">El desacuerdo no necesita convertirse en una agresi\u00f3n.<\/p>\n<h3 dir=\"auto\" data-section-id=\"12qvkzu\" data-start=\"11459\" data-end=\"11488\">4. Proteger la privacidad<\/h3>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"11490\" data-end=\"11548\">Nuestra informaci\u00f3n y la de otras personas merece cuidado.<\/p>\n<h3 dir=\"auto\" data-section-id=\"1lkcbk0\" data-start=\"11550\" data-end=\"11604\">5. Recordar que estamos hablando con seres humanos<\/h3>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"11606\" data-end=\"11718\">La tecnolog\u00eda cambia la forma de comunicarnos, pero no elimina la dignidad de quienes reciben nuestros mensajes.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"942tvn\" data-start=\"11720\" data-end=\"11751\">Una pausa antes de responder<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"11753\" data-end=\"11829\">Cuando un comentario nos produce enojo podemos probar un ejercicio sencillo.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"11831\" data-end=\"11859\">No responder inmediatamente.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"11861\" data-end=\"11888\">Leer nuevamente el mensaje.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"11890\" data-end=\"11945\">Preguntarnos qu\u00e9 queremos lograr con nuestra respuesta.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"11947\" data-end=\"11964\">Despu\u00e9s escribir.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"11966\" data-end=\"12070\">A veces descubriremos que podemos decir exactamente lo mismo de una manera mucho m\u00e1s clara y respetuosa.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"12072\" data-end=\"12160\">En otras ocasiones descubriremos que simplemente no vale la pena continuar la discusi\u00f3n.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"12162\" data-end=\"12225\">Elegir no responder tambi\u00e9n puede ser una decisi\u00f3n responsable.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"185u49p\" data-start=\"12227\" data-end=\"12265\">Internet puede ser un mejor espacio<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"12267\" data-end=\"12329\">Las plataformas digitales no son buenas o malas por s\u00ed mismas.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"12331\" data-end=\"12389\">Dependen en gran medida de la forma en que las utilizamos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"12391\" data-end=\"12544\">Internet puede convertirse en un espacio para aprender, ayudar, compartir conocimiento, construir comunidades y encontrar personas con intereses comunes.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"12546\" data-end=\"12625\">Pero tambi\u00e9n puede amplificar conflictos, rumores, agresiones y desinformaci\u00f3n.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"12627\" data-end=\"12713\">Cada usuario contribuye, en alguna medida, al tipo de entorno digital que construimos.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"12715\" data-end=\"12783\">Por eso la ciudadan\u00eda digital no es solamente un asunto tecnol\u00f3gico.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"12785\" data-end=\"12821\">Es tambi\u00e9n un asunto de convivencia.<\/p>\n<h2 dir=\"auto\" data-section-id=\"97zvzw\" data-start=\"12823\" data-end=\"12842\">Para reflexionar<\/h2>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"12844\" data-end=\"12922\">Antes de realizar nuestra pr\u00f3xima publicaci\u00f3n podr\u00edamos hacernos una pregunta:<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"12924\" data-end=\"13014\"><strong data-start=\"12924\" data-end=\"13014\">\u00bfEstoy contribuyendo a que Internet sea un espacio m\u00e1s informado, respetuoso y humano?<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"13016\" data-end=\"13089\">No tenemos control sobre todo lo que ocurre en las plataformas digitales.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"13091\" data-end=\"13142\">Pero s\u00ed podemos decidir c\u00f3mo participamos en ellas.<\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"13144\" data-end=\"13298\"><strong data-start=\"13144\" data-end=\"13298\">La ciudadan\u00eda digital comienza cuando comprendemos que nuestras palabras, nuestros clics y nuestras decisiones tambi\u00e9n tienen impacto sobre los dem\u00e1s.<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\" data-start=\"13300\" data-end=\"13376\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\"><strong data-start=\"13300\" data-end=\"13376\" data-is-last-node=\"\">Desarrollado con IA y revisado por un editor de www.empatiaciudadana.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Internet forma parte de nuestra vida cotidiana. Trabajamos, estudiamos, compramos, conversamos, opinamos, aprendemos y nos relacionamos a trav\u00e9s de plataformas digitales. Las redes sociales, los grupos de mensajer\u00eda, los foros, los servicios en l\u00ednea y las comunidades virtuales han ampliado nuestras posibilidades de comunicaci\u00f3n, pero tambi\u00e9n han creado nuevos desaf\u00edos para la convivencia. Ser ciudadano [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":35,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[13],"class_list":["post-33","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciudadania-digital","tag-ciudadania-digital"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.empatiaciudadana.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.empatiaciudadana.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.empatiaciudadana.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.empatiaciudadana.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.empatiaciudadana.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=33"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.empatiaciudadana.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34,"href":"https:\/\/www.empatiaciudadana.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33\/revisions\/34"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.empatiaciudadana.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/35"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.empatiaciudadana.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=33"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.empatiaciudadana.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=33"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.empatiaciudadana.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=33"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}